Γυρνώντας στην προϊστορία: Γκουριμάντι, ένας οικισμός στην νότια Εύβοια

Stanojevic, Dunja

dc.contributor.author	Stanojevic, Dunja	el
dc.date.accessioned	2025-10-10T08:51:18Z
dc.date.available	2025-10-10T08:51:18Z
dc.identifier.uri	https://dspace.lib.ntua.gr/xmlui/handle/123456789/62675
dc.identifier.uri	http://dx.doi.org/10.26240/heal.ntua.30371
dc.rights	Default License
dc.subject	Γκουριμάντι	el
dc.subject	Νεολιθική αρχιτεκτονική	el
dc.subject	Πρώιμη Εποχή του Χαλκού	el
dc.subject	Τελετουργικές πρακτικές	el
dc.subject	Αμυντική οικιστική οργάνωση	el
dc.subject	Προϊστορικές κοινότητες	el
dc.subject	Συγκριτική αρχιτεκτονική ανάλυση	el
dc.subject	Τοπογραφία και στρατηγική θέση	el
dc.subject	Αρχαιολογική ανασκαφή	el
dc.subject	Οικιστική εξέλιξη	el
dc.subject	Κατασκευαστικές τεχνικές	el
dc.subject	Περιβαλλοντικοί παράγοντες	el
dc.subject	Διαχείριση τοπίου	el
dc.subject	Αρχαιολογικές θεωρήσεις	el
dc.subject	Gourimadi	en
dc.subject	Neolithic architecture	en
dc.subject	Early Bronze Age	en
dc.subject	Ritual practices	en
dc.subject	Defensive settlement organization	en
dc.subject	Prehistoric communities	en
dc.subject	Comparative architectural analysis	en
dc.subject	Topography and strategic location	en
dc.subject	Archaeological excavation	en
dc.subject	Settlement evolution	en
dc.subject	Construction techniques	en
dc.subject	Environmental factors	en
dc.subject	Landscape management	en
dc.subject	Archaeological interpretations	en
dc.title	Γυρνώντας στην προϊστορία: Γκουριμάντι, ένας οικισμός στην νότια Εύβοια	el
dc.title	Gourimadi - neolithic settlement at southern Euboea	en
dc.type	Διάλεξη
heal.type	learningMaterial	el
heal.generalDescription	Το αντικείμενο της παρούσας ερευνητικής εργασίας είναι η αρχιτεκτονική ανάλυση του προϊστορικού χώρου Γκουριμάντι, στην περιοχή της Καρύστου, στη νότια Εύβοια και η διατύπωση επιστημονικών υποθέσεων περί χρήσης του, μέσα από τη σύγκρισή του με άλλους προϊστορικούς χώρους της Ανατολικής Μεσογείου. Το Γκουριμάντι ανακαλύφθηκε από το Νορβηγικό Ινστιτούτο Αθηνών το 2018 και αντιπροσωπεύει έναν σπανίως καλά στρωματογραφημένο χώρο που συνδέει τη μετάβαση από τη Νεολιθική στην Πρώιμη Εποχή του Χαλκού, μια ελάχιστα εξερευνημένη περίοδο της προϊστορίας του Αιγαίου. Η γεωγραφική του θέση υποδηλώνει αλληλεπιδράσεις με τις Κυκλάδες, τοποθετώντας τον ως έναν κλειδί χώρο για την κατανόηση των προϊστορικών δικτύων κίνησης και ανταλλαγής. Τα εντυπωσιακά αρχιτεκτονικά ευρήματα του, ασυνήθιστα για την εποχή τους, θέτουν σημαντικά ερωτήματα σχετικά με τη σταθερότητα των οικισμών, την οργάνωση της κοινότητας και τις πιθανές αμυντικές χρήσεις του. Συνεπώς, η μελέτη των καμπύλων και ορθογώνιων αρχιτεκτονικών μορφών του, η επιλογή των υλικών και των μεθόδων κατασκευής του, όχι μόνο εμπλουτίζουν την κατανόησή μας για τις πρώιμες τεχνικές κατασκευής, αλλά και ρίχνουν φως στους λειτουργικούς, κοινωνικούς και περιβαλλοντικούς παράγοντες που επηρέασαν τον σχεδιασμό παρόμοιων οικισμών της περιόδου.	el
heal.classification	Αρχιτεκτονική	el
heal.classification	Architecture, Prehistoric -- Greece -- Euboea Island	en
heal.language	el	el
heal.access	campus	el
heal.recordProvider	ntua	el
heal.publicationDate	2025-07-19
heal.abstract	Η παρούσα μελέτη εξετάζει τον προϊστορικό οικισμό του Γκουριμάντι στη νότια Εύβοια, εστιάζοντας στη μετάβαση από την Τελική Νεολιθική στην Πρώιμη Εποχή του Χαλκού. Η έρευνα βασίζεται σε συγκριτική αρχιτεκτονική ανάλυση, βιβλιογραφική τεκμηρίωση και ανασκαφικά δεδομένα της περιόδου 2018-2024. Τα κυκλικά και ημικυκλικά κτίσματα του οικισμού υποδηλώνουν στρατηγικές χωρικής οργάνωσης, οι οποίες πιθανώς σχετίζονται είτε με τελετουργικές πρακτικές είτε με κοινωνικοοικονομικές και αμυντικές λειτουργίες. Η παρουσία μεγάλου αριθμού οψιδιανών αιχμών, ανθρώπινων καταλοίπων και ειδωλίων ενισχύει την υπόθεση περί τελετουργικής χρήσης, ενώ η τοπογραφική θέση και η ισχυρή τοιχοποιία υποδεικνύουν πιθανή αμυντική διάσταση του χώρου. Επιπλέον, η ανάλυση των κατασκευαστικών τεχνικών φανερώνει προσαρμογή στις περιβαλλοντικές συνθήκες, όπως ο ισχυρός άνεμος. Δεδομένης της περιορισμένης μελέτης της περιόδου αυτής στο Αιγαίο, το Γκουριμάντι αποτελεί κομβικό σημείο για την κατανόηση των κοινωνικών, πολιτισμικών και τεχνολογικών εξελίξεων στο πέρασμα από τη Νεολιθική στην Εποχή του Χαλκού. Η έρευνα συμβάλλει στην ευρύτερη συζήτηση για τις πρώιμες αρχιτεκτονικές πρακτικές και τη διαμόρφωση των προϊστορικών κοινοτήτων στο Αιγαίο.	el
heal.abstract	This study examines the prehistoric settlement of Gourimadi in southern Euboea, focusing on the transition from the Final Neolithic to the Early Bronze Age. The research is based on comparative architectural analysis, bibliographic documentation, and excavation data from the 2018–2024 period. The circular and semi-circular structures of the settlement suggest spatial organization strategies that may be associated with either ritual practices or socio-economic and defensive functions. The presence of a large number of obsidian arrowheads, human remains, and figurines reinforces the hypothesis of ritual use, while the topographical location and the substantial masonry indicate a possible defensive aspect of the site. Furthermore, the analysis of construction techniques reveals adaptations to environmental conditions, such as strong wind pressure. Given the limited study of this period in the Aegean, Gourimadi serves as a key case for understanding social, cultural, and technological developments during the transition from the Neolithic to the Bronze Age. This research contributes to the broader discourse on early architectural practices and the formation of prehistoric communities in the Aegean.	en
heal.tableOfContents	Περίληψη ...............................................................................................................................................................7 Λέξεις-κλειδιά: ...................................................................................................................................................7 Abstract ..................................................................................................................................................................7 Keywords: ..........................................................................................................................................................7 Εισαγωγή ...............................................................................................................................................................8 Α. Αντικείμενο ...................................................................................................................................................8 Β. Αφορμή .........................................................................................................................................................8 Γ. Στόχος.............................................................................................................................................................8 Δ. Χαρακτήρας διάλεξης ...................................................................................................................................9 Ε. Μεθοδολογία & βήματα της έρευνας ...........................................................................................................9 Κεφάλαιο 1. Σύντομη Ιστορική Αναδρομή ........................................................................................................ 10 1.1 Ύστερη Νεολιθική Εποχή (περ. 5300–4200 π.Χ.) ..................................................................................... 10 1.2 Τελική Νεολιθική Εποχή (περ. 4200–3100 π.Χ.) ...................................................................................... 10 1.3 Πρώιμη Εποχή του Χαλκού (περ. 3100–2100 π.Χ.) .................................................................................. 12 Κεφάλαιο 2. Παραδείγματα οικισμών ............................................................................................................... 14 2.1 Τρόπος επιλογής παραδειγμάτων ............................................................................................................ 14 2.2 Έιν Μαλλάχα, Ισραήλ (10.000–8.000 π.Χ.) ............................................................................................... 15 2.3 Φτελιά, Μύκονος (Νεολιθική περίοδος, περίπου 4500 π.Χ.) ................................................................. 16 2.4 Λαθούριζα, Αττική (περίπου 900 π.Χ.) ..................................................................................................... 17 2.5. Οι Νουραγικοί Πύργοι, Σαρδηνίας (περίπου 1800-730 π.Χ.) .................................................................. 17 2.6. Χοιροκοιτία, Κύπρος (7000. - 4200. π.Χ.) ............................................................................................... 18 2.7. Ness of Brodgar, Σκωτία (περίπου 3300-2300 π.Χ.) ............................................................................... 19 Κεφάλαιο 3. Η Νότια Εύβοια και η Καρυστία .................................................................................................... 20 3.1 Η Εύβοια ................................................................................................................................................... 20 3.1.1 Γενικά στοιχεία .................................................................................................................................. 20 3.1.2 Φυσικό περιβάλλον ........................................................................................................................... 21 3.1.3 Κλίμα .................................................................................................................................................. 21 3.2 Η περιοχή της Καρυστίας ......................................................................................................................... 21 3.2.1 Γενικά στοιχεία .................................................................................................................................. 21 3.2.2 Τοπογραφία ....................................................................................................................................... 21 3.2.3 Μεσοκλίμα και βλάστηση ................................................................................................................. 22 5 Κεφάλαιο 4. Η Ανακάλυψη του Γκουριμάντι ..................................................................................................... 24 4.1 Επισκόπηση της Προϊστορικής Έρευνας στη Νότια Εύβοια..................................................................... 24 4.2 Norwegian Archaeological Survey in Karystia .......................................................................................... 25 4.3 Γιατί ανασκάπτεται το Γκουριμάντι; ......................................................................................................... 27 4.4 Εξέλιξη της Ανασκαφής στο Γκουριμάντι και Αρχικά Ευρήματα .............................................................. 30 Κεφάλαιο 5. Τα ακίνητα και τα κινητά ευρήματα του Γκουριμάντι .................................................................. 33 5.1 Εμπορικά Δίκτυα και Επιρροές ................................................................................................................. 33 5.2 Κεραμική και επιρροές ............................................................................................................................. 33 5.3 Οψιδιανός ................................................................................................................................................ 35 5.4 Αρχιτεκτονικά Ευρήματα ........................................................................................................................... 36 5.5 Επιπτώσεις της Αρχιτεκτονικής Πολυπλοκότητας .................................................................................... 38 5.6 Αρχιτεκτονικές φάσεις και επεισόδια (ανα)κατασκευής ......................................................................... 42 5.6.1 Συνεχές Τελικής Νεολιθικής – Α’ Πρώιμης Εποχής του Χαλκού ........................................................ 43 5.6.2 Α΄ Πρώιμη Εποχή του Χαλκού και Β’ Πρώιμη Εποχή του Χαλκού ..................................................... 46 5.6.3 Θέσεις στηρίξεων .............................................................................................................................. 47 5.7 Άλλα χαρακτηριστικά ............................................................................................................................... 48 5.7.1 Δάπεδα .............................................................................................................................................. 49 5.7.2 Ο κλίβανος ......................................................................................................................................... 50 5.7.3 Η εστία ............................................................................................................................................... 50 Κεφάλαιο 6. Αρχιτεκτονική του χώρου .............................................................................................................. 51 6.1 Γενικότερα συμπεράσματα για την αρχιτεκτονική του χώρου ................................................................ 51 6.1.1 Αρχιτεκτονική της ευρύτερης περιοχής ............................................................................................ 51 6.1.2 Τοίχοι Αντιστήριξης ........................................................................................................................... 52 6.1.3 Τοίχοι Οριοθέτησης ........................................................................................................................... 53 6.2 Σύγκριση με σχετικούς οικισμούς και συμπεράσματα ............................................................................ 54 6.2.1. Το Γκουριμάντι και το Έιν Μαλλάχα ................................................................................................. 54 6.2.2. Το Γκουριμάντι και η Φτελιά ............................................................................................................ 54 6.2.3. Το Γκουριμάντι και η Λαθούριζα ...................................................................................................... 55 6.2.4. Το Γκουριμάντι και οι Νουραγικοί Πύργοι ....................................................................................... 55 6.2.5. Το Γκουριμάντι και η Χοιροκοιτία ..................................................................................................... 55 6.2.6. Το Γκουριμάντι και το Ness of Brodgar ............................................................................................. 56 6.2.7. Κυκλικές κατασκευές και κοινωνική εξέλιξη (Έιν Μαλλάχα - Γκουριμάντι και Φτελιά - Λαθούριζα) .................................................................................................................................................................... 56 6.3. Ερμηνευτική Προσέγγιση: Θεωρητική Ανακατασκευή και Πιθανές Χρήσεις ......................................... 57 6 6.3.1. Υποθέσεις σχετικά με το Γκουριμάντι .............................................................................................. 58 6.3.2 Πιθανές Χρήσεις των Κατασκευών: ................................................................................................... 59 6.4 Τι είναι, λοιπόν, το Γκουριμάντι; .............................................................................................................. 60 Βιβλιογραφία ...................................................................................................................................................... 62 Α. Ξένη βιβλιογραφία ..................................................................................................................................... 62 Β. Ελληνική Βιβλιογραφία .............................................................................................................................. 62 Γ. Ιστοσελίδες ................................................................................................................................................. 63 Δ. Γενική βιβλιογραφία .................................................................................................................................. 64 Ε. Προσωπικές επικοινωνίες .......................................................................................................................... 65	el
heal.academicPublisher	Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο. Σχολή Αρχιτεκτόνων Μηχανικών. Τομέας Αρχιτεκτονικού Σχεδιασμού	el
heal.fullTextAvailability	false