| dc.contributor.author | Γεωργακόπουλος, Νικόλαος
|
|
| dc.contributor.author | Georgakopoulos, Nikolaos
|
|
| dc.date.accessioned | 2026-04-03T08:08:02Z | |
| dc.date.available | 2026-04-03T08:08:02Z | |
| dc.identifier.uri | https://dspace.lib.ntua.gr/xmlui/handle/123456789/64136 | |
| dc.identifier.uri | http://dx.doi.org/10.26240/heal.ntua.31831 | |
| dc.rights | Αναφορά Δημιουργού-Μη Εμπορική Χρήση-Όχι Παράγωγα Έργα 3.0 Ελλάδα | * |
| dc.rights.uri | http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/3.0/gr/ | * |
| dc.subject | βαμβακόσπορος | el |
| dc.subject | εκχύλιση | el |
| dc.subject | πίεση | el |
| dc.subject | μικροκύματα | el |
| dc.subject | υπέρηχοι | el |
| dc.subject | cottonseed | en |
| dc.subject | extraction | en |
| dc.subject | pressure | en |
| dc.subject | microwave | en |
| dc.subject | ultrasound | en |
| dc.title | Μελέτη καινοτόμων τεχνικών εκχύλισης για την απομόνωση πρωτεϊνών υψηλής διατροφικής αξίας από παραπροϊόντα σύνθλιψης ελαιούχων σπόρων | el |
| dc.contributor.department | ΤΟΜΕΑΣ ΙΙ: ΑΝΑΛΥΣΗΣ, ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ & ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΔΙΕΡΓΑΣΙΩΝ & ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ & ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΔΙΕΡΓΑΣΙΩΝ | el |
| heal.type | bachelorThesis | |
| heal.classification | Φυσικές Διεργασίες | el |
| heal.language | el | |
| heal.access | free | |
| heal.recordProvider | ntua | el |
| heal.publicationDate | 2025-10-08 | |
| heal.abstract | Στη σημερινή εποχή υπάρχει μεγάλη ανάγκη για εκμετάλλευση εναλλακτικών πηγών πρωτεΐνης, καθώς η παγκόσμια ζήτηση δεν μπορεί να καλυφθεί από τις παραδοσιακές ζωικές πηγές. Η βιομηχανία κρέατος, ακόμη, ακολουθείται από σοβαρές περιβαλλοντικές επιπτώσεις, όπως υψηλό αποτύπωμα άνθρακα και απώλεια βιοποικιλότητας. Παράλληλα, η κατανάλωση μεγάλων ποσοτήτων πηγών ζωικής πρωτεΐνης έχει συσχετιστεί με αρνητικές συνέπειες στην ανθρώπινη υγεία. Έτσι, οι φυτικές πρωτεΐνες έχουν εγείρει μεγάλο ενδιαφέρον τα τελευταία χρόνια ως μια βιώσιμη και εναλλακτική λύση έναντι των ζωικών. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελούν τα παραπροϊόντα της βιομηχανίας ελαιούχων σπόρων, αφού διαθέτουν σημαντική ποσότητα φυτικής πρωτεΐνης υψηλής διατροφικής αξίας, η οποία συνήθως παραμένει ανεκμετάλλευτη. Η ανάκτηση αυτών των πρωτεϊνών μπορεί να αξιοποιηθεί από την βιομηχανία τροφίμων στην δημιουργία προϊόντων υψηλής διατροφικής αξίας. Επίσης, η αξιοποίηση τους συμβάλλει στην βιώσιμη ανάπτυξη, καθώς περιέχει την χρησιμοποίηση παραπροϊόντων υποστηρίζοντας την κυκλική οικονομία. Σκοπός της παρούσας διπλωματικής εργασίας ήταν η απομόνωση πρωτεϊνών από την βαμβακόπιτα μέσω καινοτόμων μεθόδων εκχύλισης, η μελέτη της επίδρασης των παραμέτρων κάθε μεθόδου στην απόδοση ανάκτησης πρωτεϊνών και η αξιολόγηση των τελικών πρωτεϊνικών σκονών ως προς το χρώμα και την διαλυτότητα συναρτήσει του pH. Στο πλαίσιο της εργασίας, επιλέχθηκαν τρεις διαφορετικές τεχνικές εκχύλισης, οι οποίες αντιπροσωπεύουν συμβατικές και σύγχρονες τεχνολογίες εκχύλισης, προκειμένου να διερευνηθεί η αποτελεσματικότητά τους στην ανάκτηση πρωτεϊνών από βαμβακόπιτα και να εντοπιστούν οι βέλτιστες συνθήκες εφαρμογής τους. Συγκεκριμένα, εφαρμόστηκαν τρεις μέθοδοι εκχύλισης: η συμβατική εκχύλιση (Conventional Extraction - CE), η εκχύλιση με υγρό υπό πίεση (Pressurized Liquid Extraction - PLE) και η εκχύλιση με συνδυασμό μικροκυμάτων και υπερήχων (Microwave and Ultrasound Assisted Extraction - MUAE). Η εκχύλιση πραγματοποιήθηκε σε αλκαλικό περιβάλλον (pH 8 και 11), με χρήση διαλύματος NaOH, ενώ ακολούθησε όξινη καταβύθιση στο ισοηλεκτρικό σημείο (pH 4,05) με διάλυμα HCl, οδηγώντας στην καθίζηση των πρωτεϊνών, οι οποίες συλλέχθηκαν και λυοφιλοποιήθηκαν. Αρχικά προσδιορίστηκαν η περιεκτικότητα της πρώτης ύλης σε πρωτεΐνη και το ισοηλεκτρικό σημείο των πρωτεϊνών. Στη συνέχεια, για κάθε μέθοδο εκχύλισης εξετάστηκε η επίδραση των λειτουργικών παραμέτρων στην αποδοτικότητα της διαδικασίας, με στόχο τη βελτιστοποίηση της ανάκτησης των πρωτεϊνών. Οι παράμετροι που χρησιμοποιήθηκαν για την αξιολόγηση της απόδοσης της εκχύλισης ήταν: το ποσοστό καθίζησης (PY), η ανάκτηση πρωτεΐνης στο υγρό εκχύλισμα (PRE) και η ανάκτηση πρωτεΐνης στη μάζα της καθίζησης (PRP). Στη CE εφαρμόστηκε πλήρης παραγοντικός σχεδιασμό για την αξιολόγηση της επίδρασης της αναλογίας στερεού:υγρού (0,03–0,10 g/mL) και του χρόνου εκχύλισης (30–120 min). Στην PLE χρησιμοποιήθηκε σχεδιασμός Box–Behnken για τη βελτιστοποίηση τριών παραμέτρων: της αναλογίας στερεού:υγρού (0,03–0,10 g/mL), της θερμοκρασίας εκχύλισης (50–150 °C) και του χρόνου (3–10 min). Αντίστοιχα, για τη MUAE αξιολογήθηκε η επίδραση της ισχύος μικροκυμάτων (0–500 W), της ισχύος υπερήχων (0–700 W) και της αναλογίας στερεού:υγρού (0,03–0,10 g/mL), με χρήση του ίδιου πειραματικού σχεδιασμού. Σε όλες τις μεθόδους, στόχος ήταν η βελτιστοποίηση της διαδικασίας ως προς τις παραμέτρους του ποσοστού καθίζησης (PY), της ανάκτησης πρωτεΐνης στο εκχύλισμα (PRE) και της ανάκτησης πρωτεΐνης στη μάζα καθίζησης (PRP), iii ενώ προσδιορίστηκε και η συγκέντρωση της πρωτεΐνης στο υγρό εκχύλισμα (PCE) και στη μάζα καθίζησης (PCP). Επιπλέον, εφαρμόστηκε ενζυμική προκατεργασία της πρώτης ύλης υπό τις βέλτιστες συνθήκες που προέκυψαν για την μέθοδο εκχύλισης που παρουσίασε τα καλύτερα αποτελέσματα. Η περιεκτικότητα σε πρωτεΐνη, τόσο στα υγρά εκχυλίσματα όσο και στη μάζα καθίζησης, προσδιορίστηκε με τη μέθοδο Lowry, ενώ το προφίλ των αμινοξέων των εκχυλισμένων πρωτεϊνών στις βέλτιστες συνθήκες κάθε μεθόδου αναλύθηκε μέσω υγρής χρωματογραφίας υψηλής απόδοσης (HPLC). Επιπρόσθετα, ανακτηθείσες πρωτεΐνες αξιολογήθηκαν ως προς το χρώμα και τη διαλυτότητά τους σε εύρος pH 4–10, με σκοπό την προκαταρκτική εκτίμηση της λειτουργικής τους αξίας. Ξεκινώντας από τη CE, παρατηρήθηκε ότι ευνοείται σε μεσαίες αναλογίες και μεγάλους χρόνους εκχύλισης και έδωσε ως αποτελέσματα PY, PRP και PRE τις τιμές 11,0%, 41,1% και 49,1%, αντίστοιχα, στις εξής βέλτιστες συνθήκες: αναλογία στερεού/υγρού 0,04 w/v, pH 11 και χρόνο εκχύλισης 120 λεπτά. Όσον αφορά την PLE, εξάχθηκε ως συμπέρασμα ότι ενισχύεται σε μικρές αναλογίες, υψηλές θερμοκρασίες και μεσαίους χρόνους εκχύλισης και οι τιμές των PY, PRP και PRE ήταν 18,7%, 74,8% και 85,5%, αντίστοιχα, στις βέλτιστες συνθήκες (αναλογία στερεού/υγρού 0,03 w/v, pH 11, θερμοκρασία 150oC και χρόνο εκχύλισης 6 λεπτά). Τέλος, η εκχύλιση υποβοηθούμενη από μικροκύματα και υπερήχους διαπιστώθηκε ότι προάγεται σε μεσαίες αναλογίες και μεσαία ισχύ μικροκυμάτων και υπερήχων. Συγκεκριμένα παρουσίασε τιμές 15,7%, 38,0% και 46,4% για PY, PRP και PRE, αντίστοιχα, σε αναλογία στερεού/υγρού 0,04 w/v, pH 11, χρόνο εκχύλισης 10 λεπτά και ισχύ μικροκυμάτων και υπερήχων 200 και 450 W αντίστοιχα, οι οποίες ήταν και οι βέλτιστες συνθήκες εκχύλισης. Μεταξύ των τριών μεθόδων, η PLE παρουσίασε τα καλύτερα αποτελέσματα και στις τρεις μεταβλητές PY, PRP και PRE στον μικρότερο χρόνο και αποτελεί την καλύτερη μέθοδο εκχύλισης πρωτεϊνών από την βαμβακόπιτα. Συνεπώς, η ενζυμική προκατεργασία πραγματοποιήθηκε με σκοπό να ακολουθήσει PLE. Η προσθήκη αυτής της διεργασίας στον πειραματικό σχεδιασμό ενίσχυσε την αποτελεσματικότητα της εκχύλισης αυξάνοντας τις παραμέτρους PY, PCE και PRE. Το προφίλ αμινοξέων που προέκυψε επιβεβαιώνει τη συνέπεια της θρεπτικής αξίας των απομονωμένων πρωτεϊνών της βαμβακόπιτας με αυτή που έχει βρεθεί σε προηγούμενες έρευνες. Τα αμινοξέα με την μεγαλύτερη συγκέντρωση που ανιχνεύθηκαν είναι το ασπαρτικό οξύ (11,52%), το γλουταμικό οξύ (18,65%) και η αργινίνη (8,81%), ενώ με την μικρότερη η μεθειονίνη (1,34%) και η ιστιδίνη (2,10%). Το γεγονός αυτό ενισχύει τη δυνατότητα αξιοποίησης της βαμβακόπιτας ως εναλλακτικής πηγής φυτικών πρωτεϊνών με υψηλή διατροφική ποιότητα. Όσον αφορά τον χαρακτηρισμό του χρώματος, οι πρωτεΐνες που απομονώθηκαν σε pH 8 παρουσίασαν υψηλότερες τιμές φωτεινότητας σε σύγκριση με εκείνες που απομονώθηκαν σε pH 11. Μεταξύ των μεθόδων εκχύλισης, οι πρωτεΐνες που απομονώθηκαν με τη μέθοδο MUAE εμφάνισαν τη μεγαλύτερη φωτεινότητα συγκριτικά με τις μεθόδους CE και PLE. Οι καινοτόμες μέθοδοι εκχύλισης, επίσης, φαίνεται να συμβάλλουν ουσιαστικά στην βελτίωση της διαλυτότητας των απομονωμένων πρωτεϊνών. Οι πρωτεΐνες που εκχυλίστηκαν μέσω MUAE διαπιστώθηκε ότι παρουσίασαν μεγαλύτερη διαλυτότητα από την CE, ενώ αυτές μέσω PLE παρουσίασαν μεγαλύτερη διαλυτότητα από εκείνες με MUAE στις τιμές pH 4-10. Τελικά, η εκχύλιση με υγρό υπό πίεση, κατά iv την οποία προηγήθηκε και κατεργασία με ένζυμο, φάνηκε ότι είχε την μεγαλύτερη θετική επίδραση στην διαλυτότητα. Τα ευρήματα αυτά δεν επιβεβαιώνουν μόνο την αποδοτικότητα των συγκεκριμένων μεθόδων, αλλά αναδεικνύουν και τη δυναμική τους ως πολλά υποσχόμενες τεχνολογικές προσεγγίσεις. Η εφαρμογή τους θα μπορούσε να διευρύνει τις δυνατότητες αξιοποίησης της βαμβακόπιτας σε νέα τρόφιμα φυτικής προέλευσης, σε ενισχυμένες ζωοτροφές με υψηλότερη θρεπτική αξία, καθώς και σε βιοτεχνολογικές εφαρμογές όπου απαιτούνται πρωτεΐνες με εξειδικευμένες λειτουργικές ιδιότητες. Επιπλέον, η συμβολή αυτών των μεθόδων στην αποτελεσματικότερη αξιοποίηση ενός αγροβιομηχανικού παραπροϊόντος ενισχύει την προοπτική τους στο πλαίσιο της κυκλικής οικονομίας και της βιώσιμης παραγωγής. | el |
| heal.abstract | Nowadays, there is a great need to exploit alternative sources of protein, as global demand cannot be met by traditional animal sources. The meat industry is also followed by serious environmental impacts, such as a high carbon footprint and biodiversity loss. At the same time, the consumption of large quantities of animal protein sources has been associated with negative consequences on human health. Thus, plant proteins have attracted great interest in recent years as a sustainable and alternative solution to animal proteins. A typical example is the by-products of the oilseed industry, since they have a significant amount of plant protein of high nutritional value, which usually remains unexploited. The recovery of these proteins can be exploited by the food industry in the creation of products of high nutritional value. Also, their exploitation contributes to sustainable development, as it involves the use of by-products, supporting the circular economy. The aim of this thesis was to isolate proteins from cottonseed cake using innovative extraction methods, to study the effect of each method's parameters on protein recovery efficiency and to evaluate the recovered protein fractions in terms of colour and solubility as a function of pH. In the context of the work, three different extraction techniques were selected, representing conventional and modern extraction technologies, in order to investigate their effectiveness in recovering proteins from cottonseed cake and to identify their optimal application conditions. Specifically, three extraction methods were applied: conventional extraction (CE), pressurized liquid extraction (PLE) and microwave and ultrasound assisted extraction (MUAE). The extraction was performed in an alkaline environment (pH 8 and 11), using a NaOH solution, followed by acidic precipitation at the isoelectric point (pH 4.05) with HCl solution, leading to the precipitation of the proteins, which were collected and lyophilized. Initially, the protein content of the raw material and the isoelectric point of the proteins were determined. Then, for each extraction method, the effect of the operating parameters on the efficiency of the process was examined, with the aim of optimizing the recovery of proteins. The parameters used to evaluate the extraction efficiency were: the precipitation percentage (PY), the protein recovery in the liquid extract (PRE) and the protein recovery in the precipitate mass (PRP). In CE, a full factorial design was applied to evaluate the effect of solid:liquid ratio (0.03–0.10 g/mL) and extraction time (30–120 min). In PLE, a Box–Behnken design was used to optimize three parameters: solid:liquid ratio (0.03–0.10 g/mL), extraction temperature (50–150 °C), and time (3–10 min). Similarly, for MUAE, the effect of microwave power (0–500 W), ultrasound power (0–700 W), and solid:liquid ratio (0.03–0.10 g/mL) was evaluated using the same experimental design. In all methods, the goal was to optimize the process in terms of the parameters of precipitation percentage (PY), protein recovery in the extract (PRE) and protein recovery in the precipitate (PRP), while the protein concentration in the liquid extract (PCE) and in the precipitate (PCP) was also determined. In addition, enzymatic pretreatment of the raw material was applied under the optimal conditions that resulted for the extraction method that presented the best results. The protein content, both in the liquid extracts and in the precipitate, was determined by the Lowry method, while the amino acid profile of the extracted proteins under the optimal conditions of each method was analyzed by high-performance liquid chromatography (HPLC). In addition, recovered vi proteins were evaluated in terms of their color and solubility in the pH range 4–10, with the aim of preliminary assessment of their functional value. Starting from CE, it was observed that it is favored at medium ratios and long extraction times and gave PY, PRP and PRE results of 11.0%, 41.1% and 49.1%, respectively, at the following optimal conditions: solid/liquid ratio 0.04 w/v, pH 11 and extraction time 120 minutes. Regarding PLE, it was concluded that it is enhanced at small ratios, high temperatures and medium extraction times and the values of PY, PRP and PRE were 18.7%, 74.8% and 85.5%, respectively, at the optimal conditions (solid/liquid ratio 0.03 w/v, pH 11, temperature 150oC and extraction time 6 minutes). Finally, microwave and ultrasound-assisted extraction was found to be promoted at medium ratios and medium microwave and ultrasound power. Specifically presented values of 15.7%, 38.0% and 46.4% for PY, PRP and PRE, respectively, at a solid/liquid ratio of 0.04 w/v, pH 11, extraction time of 10 min and microwave and ultrasound power of 200 and 450 W respectively, which were the optimal extraction conditions. Among the three methods, PLE presented the best results in all three variables PY, PRP and PRE in the shortest time and is the best method for extracting proteins from cottonseed cake. Therefore, enzymatic pretreatment was performed before PLE. The addition of this process to the experimental design enhanced the extraction efficiency by increasing the PY, PCE and PRE parameters. The resulting amino acid profile confirms the consistency of the nutritional value of the isolated proteins of cottonseed with that found in previous studies. The amino acids with the highest concentration detected are aspartic acid (11.52%), glutamic acid (18.65%) and arginine (8.81%), while the lowest are methionine (1.34%) and histidine (2.1%). In addition, 8 essential amino acids for the human body were identified at a rate of 41.7%, higher than the 29% recommended by the World Health Organization and the Food and Agriculture Organization (2007). This fact strengthens the possibility of utilizing cottonseed as an alternative source of vegetable proteins with high nutritional quality. Regarding color characterization, the proteins isolated at pH 8 exhibited higher lightness values compared to those isolated at pH 11. Among the extraction methods, the proteins obtained through MUAE showed the highest lightness in comparison to CE and PLE. Innovative extraction methods also seem to contribute substantially to improving the solubility of isolated proteins. Proteins extracted by MUAE were found to have higher solubility than CE, while those extracted by PLE showed higher solubility than those extracted by MUAE at pH values of 4-10. Ultimately, pressurized liquid extraction, which was preceded by enzyme treatment, appeared to have the greatest positive effect on solubility. These findings not only confirm the efficiency of these methods, but also highlight their potential as promising technological approaches. Their application could expand the possibilities of utilizing cottonseed cake in new plant-based foods, in fortified animal feeds with higher nutritional value, as well as in biotechnological applications where proteins with specialized functional properties are required. Furthermore, the contribution of these methods to the more effective utilization of an agro-industrial by-product strengthens their perspective in the context of the circular economy and sustainable production. | en |
| heal.advisorName | Κροκίδα, Μαγδαληνή | |
| heal.committeeMemberName | Γιαννακούρου, Μαρία | |
| heal.committeeMemberName | Καρώνης, Δημήτριος | |
| heal.academicPublisher | Σχολή Χημικών Μηχανικών | el |
| heal.academicPublisherID | ntua | |
| heal.numberOfPages | 109 | |
| heal.fullTextAvailability | false |
The following license files are associated with this item: